Hollywood Sells. Europe Looks Inward. Third Cinema Fights Back.
Cinema is divided into First Cinema, Second Cinema, Third Cinema, and, in the late 20th century, Fourth Cinema (and lately even Fifth Cinema). Today we will talk about Third Cinema.
Third Cinema is political cinema. It began around 1960–70 in Latin American countries, as a way to fight the neo-colonialism that oppressed people socially, politically and economically. The terms First, Second and Third Cinema were first used in 1969 by two Argentine filmmakers and activists, Fernando Solanas and Octavio Getino of the group "Grupo Cine Liberación". They wrote a manifesto called "Hacia un tercer cine" (Toward a Third Cinema), published in the journal Tricontinental by OSPAAAL, the Organization of Solidarity with the People of Asia, Africa and Latin America.
According to Solanas and Getino's manifesto, First Cinema is cinema that ignores the real lives of ordinary working people and looks for comfort. It is aimed at the middle and privileged classes, and it cares only about money and entertainment. In other words, Hollywood, or the cinema of the United States.
Second Cinema goes against Hollywood's routines. It is cinema where the creator freely expresses whatever they want, without caring about money: art cinema, art house. In other words, European cinema, especially French cinema. In a video essay I watched, Second Cinema was described as cinema that searches for "artistic truth". Let's just call it cinema that searches for truth.
You could say First and Second Cinema split apart from the moment the film camera was invented. In France, the brothers Auguste and Louis Lumière, who owned a photographic factory in Lyon, used their own film camera to record their workers leaving the factory. They called it La Sortie de l'usine Lumière à Lyon (Workers Leaving the Lumière Factory in Lyon). In America, Thomas Edison filmed two cats wearing gloves, boxing in a small ring. While Europe was trying to record the truth, America was busy entertaining people.
In short, First Cinema is entertainment made for profit. Second Cinema is art centred on one person's feelings, centred on the self. That, they say, is why Third Cinema began. Third Cinema doesn't look at money, and it doesn't put one person's feelings first. The creator is one with the many. The creator stands with ordinary working people and with the oppressed. They called Third Cinema "a cinema of liberation".
Third Cinema represents real social life. It aims to wake up the spirit of revolution, and to fight and resist discrimination and inequality of class, race and gender. Third Cinema exists to make people aware of the injustice in their society, and to change things. Whenever there is oppression, in a community, in a country or in the whole world, Third Cinema calls on us to make it visible, and to strongly criticise those responsible for the injustice.
Some of the aims of Third Cinema are:
To make the audience politically aware.
To expose the exploitation, profiteering and greed in the country's history, society, politics and economy.
To improve every part of the audience's social life, and to draw them into reform and revolution.
To make films that represent the experiences and feelings of the people.
To produce and distribute films free from censorship and oppression.
Solanas and Getino strongly urged that Third Cinema should resist censorship, screen films in the form of underground film festivals, and boycott screenings that only care about money.
In the early 1960s, as technology improved, simple and light film cameras appeared. You could shoot quickly, with natural light, and record picture and sound at the same time. So Solanas and Getino said that unconventional films could finally be made. They wrote that Cuba's Imperfect Cinema movement, Italy's free newsreels (Cinegiornali liberi) and Japan's Zengakuren documentaries, made by the national student federation, were proof that the Third Cinema movement had already begun. They urged filmmakers to keep experimenting and inventing with film (especially documentary), to take part in the country's struggle, and to criticise. Even if it is rough and still feeling its way, they wrote, make revolutionary films with unconventional methods.
Revolutionary Third Cinema aims to tear the system out by the roots, so it can't accept money from the system. That's why they suggested working as a guerrilla film unit. Every member should understand all the basics of filmmaking. Not like in First Cinema, where you can't shoot because the sound person is missing or the actor didn't show up. Every member needs to be close to the basics it takes to make a film, not just familiar with them. The director must know and be able to do camera, sound recording and acting. The members must get along well, give and take, stay alert and keep their mouths shut.
Money for the film flows only from inside the group. But because members help each other with skills, equipment and people, the costs stay low. A Third Cinema film may mix everything together: documentary footage, news footage, photos, video, interviews and sound recordings. You use whatever you have, whatever works, to make it a film. You also use non-actors. If all you have is a phone, you shoot, edit and record sound with the phone. Because you shoot in real places with local people, it also shines a light on the history and culture of the place, and lifts it up.
Solanas and Getino said their film La Hora de los Hornos (The Hour of the Furnaces) succeeded as a tool for awareness because, after every screening, people discussed the issues it raised in groups and held Q&As. They also suggested setting up the screening around the film: putting up posters, playing songs, reading poems, showing sculptures, and having a host to lead the discussion afterwards.
If a screening succeeds, the audience will leave the film as people who matter in changing society.
The beauty of Third Cinema is that it was started by amateur filmmakers with small budgets. It doesn't rely on computer effects or set design, so the stories are subtle and natural. The American filmmaker Sean Baker followed two sex workers in Los Angeles with an iPhone 5s, guerrilla style, and made Tangerine. In 2015 it was one of the most talked-about films.
Solanas and Getino said Third Cinema can come from anywhere, and should come from anywhere. This kind of politically active Third Cinema aims to raise the creative power of people in developing countries, and to stir them to rise up and change, with stories made at great risk.
I remember something Igor Blaževič, a Prague-based human rights and democracy activist and former director of the One World film festival, once said at the opening of the Human Rights Human Dignity International Film Festival in Myanmar: "When a country has a civil war for many years, a lot of garbage is left in people's heads. The best way to clean up that garbage is film (especially documentary)." The cinema he was talking about must be what we now call Third Cinema.
Kaung Sint
30.4.2023
တတိယရုပ်ရှင်နှင့် တော်လှန်ရေး
ရုပ်ရှင်ကို ပထမရုပ်ရှင်၊ ဒုတိယရုပ်ရှင်၊ တတိယရုပ်ရှင်၊ ၂၀ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာတော့ စတုတ္ထရုပ်ရှင်ရယ် (အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ ပဥ္စမရုပ်ရှင်အထိ) ဆိုပြီး ခွဲခြားထားကြပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ ကျနော်တို့ တတိယရုပ်ရှင်အကြောင်းပြောကြမှာဖြစ်ပါတယ်။
တတိယရုပ်ရှင်က နိုင်ငံရေးရုပ်ရှင်ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၆၀ - ၇၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင် လက်တင်အမေရိကားနိုင်ငံတွေမှာ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာတွေမှာ ဖိနှိပ်ထားတဲ့ ခေတ်သစ်ကိုလိုနီစနစ်ကို တော်လှန်ဖို့အတွက် စတင်ခဲ့ကြတယ်။ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ ရုပ်ရှင်ဆိုတဲ့ ခွဲခြားမှု အခေါ်အဝေါ်တွေကိုတော့ ၁၉၆၉ခုနှစ် “Grupo Cine Liberación” အဖွဲ့ဝင် အာဂျင်တီးနားလူမျိုး ရုပ်ရှင်သမား၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ Fernando Solanas နဲ့ Octavio Getino က “တတိယရုပ်ရှင်ဆီသို့ “ Hacia un tercer cine (Toward a Third Cinema) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ OSPAAAL “ညီညွတ်သော အာရှ၊ အာဖရိကနဲ့ လက်တင်အမေရိက လူထုအင်အားစု” (Organization of Solidarity with the People of Asia, Africa and Latin America) က ဦးစီးတဲ့ “Cinema Journal Tricontinental” မှာ စတင်အသုံးပြု ရေးသားခဲ့ကြပါတယ်။
Fernando Solanas နဲ့ Octavio Getino ရဲ့ ကြေညာချက်အရ ပထမရုပ်ရှင်က အခြေခံ လူတန်းစားတိုရဲ့ ဘဝအခြေအနေအမှန်ကို လျစ်လျူရှုပြီး စိတ်သက်သာရာကို ရှာဖွေတဲ့ ရုပ်ရှင်၊ အလယ်အလတ်နဲ့ အခွင့်ထူးခံ လူတန်းစားတစ်ရပ်ကို ဦးတည်ပြီး ငွေကြေးနဲ့ ဖျော်ဖြေရေးသက်သက်ကို ကြည့်တဲ့ ရုပ်ရှင်၊ တစ်နည်းပြောရရင်တော့ ဟော်လီဝုရုပ်ရှင် (သို့) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရုပ်ရှင်။
ဒုတိယရုပ်ရှင်ကတော့ ဟော်လီဝုရဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေကို ဆန့်ကျင်တယ် ပြီးတော့ ဖန်တီးသူရဲ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချင်သမျှကို ငွေကြေးမျက်နှာ မထောက်ထားပဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ထုတ်ဖော်ရိုက်ကူးပြသတဲ့ ရုပ်ရှင်၊ အနုပညာဆန်သော ရုပ်ရှင် (Art Film/ Art House) တနည်းပြောရရင် ဥရောပရုပ်ရှင် အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်ရုပ်ရှင်။ ကျနော်ကြည့်မိတဲ့ ဗီဒီယိုအက်ဆေးတစ်ခုမှာတော့ ဒုတိယရုပ်ရှင်က အနုပညာဆန်သော အမှန်တရား (Artistic truth) ကို ရှာဖွေတဲ့ ရုပ်ရှင်အမျိုးအစားလို့ ဆိုထားတယ်။ အမှန်တရားကို ရှာဖွေတဲ့ ရုပ်ရှင်လို့ပဲ ဆိုကြပါစို့။
ပထမနဲ့ ဒုတိယရုပ်ရှင် ကွဲထွက်နေခဲ့တာက ရုပ်ရှင်ကင်မရာကို စတင်ဖန်တီးခဲ့စဉ်ကတည်းကလို့ ဆိုရမလိုပါပဲ။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသား၊ လီယွန်မြို့အခြေစိုက် ဓာတ်ပုံကင်မရာ ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံပိုင်ရှင် Auguste Marie Louis Nicolas Lumière နဲ့ Louis Jean Lumière ညီအစ်ကိုက သူတို့ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ရုပ်ရှင်ကင်မရာနဲ့ သူတို့ စက်ရုံက အလုပ်သမားတွေ အလုပ်ဆင်းနေတာကို La Sortie de l'usine Lumière à Lyon (တည့်တည့်သာသာပြန်ရရင် လီယွန်ရှိ Lumière စက်ရုံမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။) အမည်နဲ့ ရိုက်ကူးမှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်။ အမေရိကားက Thomas Edison ကတော့ ကြောင်နှစ်ကောင်ကို လက်အိတ်စွတ်ပေးပြီး ကြိုးဝိုင်းခပ်သေးသေးတစ်ခုထဲမှာ လက်သီးထိုးနေတာကို ရိုက်ကူးခဲ့တယ်။ ဥရောပမှာက အမှန်တရားကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့ ကြိုးစားနေချိန်မှာ အမေရိကားမှာတော့ လူတွေကို ဖျော်ဖြေဖို့ အလုပ်ရှုပ်နေခဲ့တယ်။
အတိုချုံးပြောရရင်တော့ ပထမရုပ်ရှင်က ကိုယ်ကျိူးစီးပွားရှာတဲ့ ဖျော်ဖြေရေးသီးသန့်ရုပ်ရှင်၊ ဒုတိယရုပ်ရှင်ကလည်း လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကိုအခြေပြုထားတဲ့ အနုပညာနှင့် အတ္တဗဟိုပြုရုပ်ရှင် ဖြစ်တာကြောင့် တတိယရုပ်ရှင်ကို စတင်ခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုတယ်။ တတိယ ရုပ်ရှင်က ငွေကြေးကို မကြည့်၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို ဦးစားမပေးပဲ ဖန်တီးသူက အများနဲ့ ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်တယ်။ ဖန်တီးသူက အခြေခံလူတန်းစား၊ အဖိနှိပ်ခံလူထုနဲ့ တစ်သားတည်းရှိနေတယ်။ သူတို့က တတိယရုပ်ရှင်ကို “လွတ်မြောက်ရေးရုပ်ရှင်” (A cinema of liberation) လို့ဆိုတယ်။
တတိယရုပ်ရှင်က လူမှုဘဝ ဖြစ်တည်မှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို နိုးကြွ ကွန့်မြူးလာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး လူအတန်းအစား၊ လူမျိုးနဲ့ ကျား မ ခွဲခြားမှု၊ မညီမျှမှုတို့ကို ဆန့်ကျင်ဖို့၊ တော်လှန်ဖို့အတွက် ဖြစ်တယ်။ လူမှု့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ မတရားမှုတွေကို သတိရှိကြဖို့နဲ့ အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ တတိယရုပ်ရှင်တွေက ဖြစ်တည်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ တတိယရုပ်ရှင်က လူ့အသိုင်းအဝိုင်း အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံအလိုက်ဖြစ်စေ၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးအလိုက်ဖြစ်စေ ဖိနှိပ်မှုတွေရှိလာတဲ့အခါ မြင်သာအောင်ပြဖို့၊ မတရားမှုတွေအတွက် တာဝန်ရှိသူတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ကြဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။
တတိယရုပ်ရှင်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် အချို့က - ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုသူတွေ နိုင်ငံ့အရေး အသိရှိလာစေရန်။
နိုင်ငံရဲ့ သမိုင်း၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး ကို ခေါင်းပုံဖြတ်၊ ကိုယ်ကျိုးရှာ၊ အမြတ်ထုတ်နေမှုကို ဖော်ထုတ်ရန်။
ရုပ်ရှင်ကြည့်သူတို့ရဲ့ လူမှုဘဝအဝဝ တိုးတက်လာစေဖို့နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ တော်လှန်ရေးတွေမှာ စိတ်ပါဝင်စားလာစေဖို့ ဆွဲဆောင်ရန်။
လူထုရဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ စိတ်ခံစားချက်တို့ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ရုပ်ရှင်များ ဖန်တီးရန်။
ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ ဖိနှိပ်ခြင်း အရာများနှင့် ကင်းလွတ်သော ရုပ်ရှင်များ ထုတ်လုပ်၊ ဖြန့်ချီရန်တို့ ဖြစ်တယ်။
Solanas နဲ့ Getino က တတိယရုပ်ရှင်ဟာ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ပြီး မြေအောက်ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ပုံစံပြသဖို့နဲ့ ငွေကြေးရှာဖွေရေးကိုသာ ဦးစားပေးတဲ့ ပြသခြင်းတွေကိုဘာ သပိတ်မှောက်ဖို့ အပြင်းအထန် တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်အစ နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာနဲ့ အမျှ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ရုပ်ရှင်ကင်မရာတွေ ပေါ်လာတယ်၊ လျှင်လျှင်မြန်မြန် ရိုက်လို့ရလာတယ်၊ သဘာဝအလင်းရောင်နဲ့ ရိုက်လို့ရလာတယ်၊ အရုပ်နဲ့ အသံ တစ်ခါတည်း ရိုက်ကူးဖမ်းယူလို့ရလာတယ်၊ အဲ့ဒါကြောင့် Solanas နဲ့ Getino က သမာရိုးကျ မဟုတ်တဲ့ ရုပ်ရှင်တွေက နောက်ဆုံးတော့ ရိုက်ကူးလို့ရနိုင်လာပြီဖြစ်တယ်လို့ တိုက်တွန်းခဲ့ကြတယ်။
ကူးဘားနိုင်ငံက ‘မပြီးပြည်စုံတဲ့ ရုပ်ရှင်လှုပ်ရှားမှု’ (The Imperfect Cinema Movement)၊ အီတလီနိုင်ငံက ‘လွတ်လပ်သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်’ (Cinegiornali liberi)၊ ဂျပန်နိုင်ငံက ‘ဂျပန့်ကျောင်းသား ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ အဖွဲ့ချုပ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များ’ (Zengakuren documentaries) တွေက တတိယရုပ်ရှင်လှုပ်ရှားမှု စတင်နေပြီ ဖြစ်တဲ့ သက်သေတွေဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ကြတယ်။ ရုပ်ရှင်ကို အသုံးပြုပြီး (အထူးသဖြင့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ပုံစံနဲ့) အမြဲတစေ စမ်းသပ် တီထွင်နေကြဖို့၊ နိုင်ငံ့အရေးမှာ ပါဝင်ကြဖို့၊ ဝေဖန်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ကြတယ်။ စမ်းတဝါးဝါးဖြစ်ပါစေ၊ သမာရိုးကျမဟုတ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေသုံးပြီးတော့ တော်လှန်ရေးဆန်တဲ့ ရုပ်ရှင်တွေ ဖန်တီးကြဖို့ ရေးသားခဲ့ကြတယ်။
တော်လှန်ရေးဆန်တဲ့ တတိယရုပ်ရှင်တွေက စနစ်ကို အမြစ်ဖြတ် တော်လှန်ဖို့ဖြစ်တဲ့အတွက် စနစ်က ပေးတဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးကို လက်ခံဖို့ မဖြစ်နိုင်တာကြောင့် ပြောက်ကျားရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးအဖွဲ့ (Guerilla Film Unit) သဘောမျိုး ဖွဲ့စည်းရိုက်ကူးကြဖို့ အကြံပြုတယ်။ အဖွဲ့သားအားလုံးက ရုပ်ရှင်အခြေခံအားလုံးကို နားလည်ထားဖို့ ပထမရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးတွေမှာလို အသံသမားမရှိလို့ မရိုက်ဖြစ်တာမျိုး၊ မင်းသားမလာလို့ မရိုက်ရတာမျိုးမဟုတ်ပဲ အဖွဲ့ဝင်တိုင်းက ရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အခြေခံတွေကို အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်နေဖို့မလို ရင်းနှီးနေရမယ်။ ဒါရိုက်တာ ကိုယ်တိုင်က ကင်မရာရိုက်ခြင်းဖြစ်စေ၊ အသံဖမ်းခြင်းဖြစ်စေ၊ သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်စေ သိကျွမ်း နားလည်၊ လုပ်ကိုင်နိုင်ရမယ်။ အချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးကောင်းရမယ်၊ အပေးအယူမျှကြရမယ် အပြင် သတိရှိကြရမယ်၊ နှုတ်လုံကြရမယ်။
ရုပ်ရှင်ဖြစ်မြောက်ဖို့ ငွေကြေးအထောက်အပံ့က အဖွဲ့အတွင်းကသာ စီးဆင်းမယ်။ သို့သော် အချင်းချင်း အတက်ပညာ၊ ပစ္စည်း၊ လူအင်းအား ကူညီကြရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် အကုန်အကျစရိတ်က နည်းမယ်။ တတိယရုပ်ရှင်တွေမှာ မှတ်တမ်းရုပ်ကဒ်၊ သတင်းရုပ်ကဒ်၊ ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယိုရုပ်ကဒ်၊ အင်တာဗြူးရုပ်ကဒ် (သို့) အသံဖိုင် အစရှိတာတွေ အားလုံး စုပေါင်း ရောယုက် ပါဝင်နေကောင်းပါဝင်နေမယ်။ ရှိတဲ့နည်း၊ ဖြစ်တဲ့နည်း၊ ရိုတာနဲ့ ရုပ်ရှင်ဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားကြရမယ်။ သရုပ်ဆောင်မဟုတ်တဲ့ သူတွေလည်း အသုံးပြုကြရမယ်။ ဖုန်းပဲရှိရင် ဖုန်းနဲ့ ရိုက်ကူးကြ၊ တည်းဖြတ်ကြ၊ အသံဖမ်းကြရမယ်။ ကိုယ့်မှာ ရှိတဲ့ နေရာအစစ်အမှန်နဲ့ ဒေသခံတွေကို အသုံးပြုရိုက်ကူးကြရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒေသရဲ့ သမိုင်းနဲ့ ယဥ်ကျေးမှုကို မီးမှောင်းထိုးပြ၊ မြှင့်တင်ရာလည်း ရောက်တယ်။
Solanas နဲ့ Getino က သူတို့ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ “La Hora de los Hornos” (The Hour of the Furnaces) ရုပ်ရှင်က အသိပညာအရ အောင်မြင်ရခြင်းက ပြသပြီးတိုင်း ရုပ်ရှင်က ထောက်ပြတဲ့အကြာင်းအရာကို အဖွဲ့လိုက်ဆွေးနွေးတာ၊ အမေးအဖြေ ပြုလုပ်တာတွေကြောင့်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါ့အပြင် ရုပ်ရှင်ပြသပွဲတွေမှာ ပြသမယ့်ရုပ်ရှင်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ အခင်းအကျင်း ဥပမာ - ပိုစတာကပ်တာ၊ သီချင်းဖွင့်တာ၊ ကဗျာဖတ်တာ၊ ရုပ်ထုတွေ ခင်းကျင်းပြသထားတာ၊ ပြသပြီးရင် အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးကြဖို့အတွက် ဦးဆောင်ဆွေးနွေးမယ့် အခင်းအနားမှူးသဘောမျိုး တစ်ယောက်ထားထားဖို့လည်း အကြံပြုတယ်။
အကယ်၍ ရုပ်ရှင်ပြသမှုသာ အောင်မြင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ်တွေက ရုပ်ရှင်အပြီးမှာ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပြောင်းလဲဖို့အတွက် အရေးပါ အရာရောက်တဲ့ သူတွေဖြစ်လာကြလိမ့်မယ်။
တတိယရုပ်ရှင်ရဲ့ လှပမှုက ရိုက်ကူးစရိတ်နည်းနည်းနဲ့ လက်သင်ရုပ်ရှင်သမားတွေက အစပြုခဲ့တာကြောင့် ကွန်ပြုတာအထူးပြုလုပ်ချက်တွေနဲ့ အခန်းအပြင်အဆင်တွေကို အားမကိုးထားပဲ ဇာတ်လမ်းတွေက သိမ်မွေ့တယ်။ သဘာဝကျတယ်။ အမေရိကန် ရုပ်ရှင်သမား Sean Baker က လော့စ်အိန်ဂျယ်လစ်မြို့က ပြည်တန်ဆာနှစ်ယောက်နောက်ကို iPhone 5s တစ်လုံးနဲ့ လိုက်ပြီး ပြောက်ကျားပုံစံ ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ ‘Tangerine’ ရုပ်ရှင်က ၂၀၁၅ခုနှစ်တုန်းက လူပြောအများဆုံးရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။
Solanas နဲ့ Getino က တတိယရုပ်ရှင်က ဘယ်နေရာကမဆို ပေါ်ထွက်လာနိုင်တယ်၊ ပေါ်ထွက်လာသင့်တယ် ဆိုတယ်။ အခုလို နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေး တတိယ ရုပ်ရှင် အမျိုးအစားက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေက လူထုတွေကို ဖန်တီးနိုင်စွမ်း မြင့်တက်လာစေဖို့ အပြင် စွန့်စားရိုက်ကူးထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေနဲ့ အုံကြွပြောင်းလဲလာဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
မြန်မာနိင်ငံမှာလုပ်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေး လူဂုဏ်သိက္ခာနိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဖွင့်ပွဲတစ်ခုမှာ ချက်နိုင်ငံသား လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူ၊ One World ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဒါရိုက်တာဟောင်း အီဂေါပြောဖူးတဲ့စကားကို သတိရမိတယ်။ “နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ ပြည်တွင်းစစ်ကို နှစ်ပေါင်းကြာရှည်ဖြစ်နေရင် လူတွေရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ အမှိုက်တွေအများကြီးကျန်ခဲ့တယ်။ အဲ့ဒီအမှိုက်တွေရှင်းဖို့ အတွက် အကောင်းဆုံးက ရုပ်ရှင်ဖြစ်တယ်။ (အထူးသဖြင့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ဖြစ်တယ်။)” သူပြောခဲ့တဲ့ ရုပ်ရှင်ဆိုတာက ကျနော်တို့ အခု တတိယရုပ်ရှင်အမျိုးအစား ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
ကောင်းဆင့်
၄.၃၀.၂၀၂၃