Kuleshov Didn't Invent the Kuleshov Effect
The Kuleshov Effect is actually a technique everyone already knows. People just don't know its name. Put simply, it is the effect you get when you show one shot and then another shot next to it.
In its simplest form:
We show a shot of a man looking at something.
The next shot shows a dead child.
Now the audience feels that the man is sad.
Or, if the second shot is a bowl of soup, the man is hungry. If it is a woman lying down, he feels desire. And so on.
So it is the effect where the same shot of a man with no expression changes the audience's feelings, because of the shot that follows it.
The Kuleshov Effect was shown by Lev Kuleshov, a Russian filmmaker, in his film workshop.
During the Russian Revolution and the civil war that followed, Lev Kuleshov worked as a newsreel camera operator. After the revolution, he set up the Kuleshov Workshop at the Moscow Film School. He pushed film students to break out of the usual way of shooting, to invent new ways to shoot, and to experiment with editing.
While he was teaching at the Moscow Film School, he demonstrated the Kuleshov Effect in his workshop.
The great director Alfred Hitchcock once called the Kuleshov Effect "pure cinema". Building on it, he changed it a little in his own way. His version has three shots:
First, a close-up.
Second, a point-of-view shot.
Third, a reaction shot.
Hitchcock said that by adding a third shot, a reaction shot, after Kuleshov's two shots, the audience understands even more clearly what the character feels.
For example:
In the first shot, a man (let's call him Maung Maung) is looking at something.
The second shot shows children playing.
In the third shot, Maung Maung smiles.
Now Maung Maung is a kind man who loves children.
But if the second shot is a model running along the beach in a swimsuit, Maung Maung has just become a dirty old man.
Some people say this method later became known as the "Hitchcockian technique".
With just one facial expression, a character's reaction to what they see, we can make the audience love the character, hate them, worry for them, or understand them better. This is why the reaction shot is so important.
I remember once, after I finished shooting a film, I went to see my teacher, Min Htin Ko Ko Gyi. He asked, "Hey, how is your film going?" I said, "When I was shooting, I thought reaction shots weren't important, so I didn't shoot them. Now I'm editing and I'm in trouble." He just said, in a disappointed voice, "Of course reaction shots are important." Every time I watch that film again, I deeply regret that the reaction shots are missing where they are needed.
So, to remember this method in short: He looks, he sees, he thinks.
Here I want to explain why I wrote "he thinks" for the reaction shot. It connects to an interview I once watched.
A famous actor said that when he was studying acting, his teacher told him to react to what she had just said. He asked what he should say, since he had no dialogue. She told him to first think about how her words made him feel. When he said he had thought about it, she said, "Then that's enough. Don't say anything. Just keep thinking about how you feel, and your face will react by itself." That is why, I think, people say "acting is reacting".
Back to the reaction shot: Hitchcock's 1954 film Rear Window is about a man with a broken leg who spies on his neighbours from his back window with a telephoto lens. So the whole film was shot with this "he looks, he sees, he thinks" method.
After the Kuleshov Effect, cinema changed. It went from simply recording a play on a stage to becoming "cinema": an art that can control the audience's feelings through the shots we choose to show. Film became open to much more experiment and invention.
But Dr. Karen Pearlman, a film editor and researcher, says that Kuleshov did not actually invent the Kuleshov Effect. In the early days, editing was done by women. Cutting and joining thin strips of film, almost like sewing, was mainly women's work. Editing also takes time, listening, patience and care, so it was seen as the work best suited to women. Later, when sound arrived, it was seen as technical work, so men came in through sound, and then took over editing of both picture and sound. Kuleshov himself only demonstrated what he had seen women editors doing. So, she says, we should stop calling it the Kuleshov Effect and call it "the Editor's Effect" instead.
Kaung Sint
21.11.2021
ကူးလရှောဖ့်ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှု (The Kuleshov’s Effect)
ကူးလရှောဖ့်ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှု (The Kuleshov’s Effect) က တကယ်တမ်းတော့ အများသိပြီးသား နည်းစနစ်တစ်ခုပါ။ အမည်နဲ့ မရင်းနှီးနေကြတာပဲရှိတာပါ။ သဘောပြောပြရရင်တော့ ရုပ်ကဒ်တစ်ကဒ်နဲ့ တစ်ကဒ် တွဲပြလိုက်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုမျိုးကို ဆိုပါတယ်။
အရိုးရှင်းဆိုး The Kuleshov’s Effect ကတော့
လူတစ်ယောက်က တစ်နေရာရာကို ကြည့်နေတဲ့ ရုပ်ကဒ်တစ်ကဒ်ကို ကျနော်တို့ရိုက်ပြမယ်။
နောက်တစ်ကဒ်က သေဆုံးနေတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ပုံကို ပြမယ်။
ဒီလိုဆိုရင် ပရိသတ်က ဒီလူ ဝမ်းနည်းနေတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို ရမယ်။
(ပိုမြင်ယောင်သွားအောင် ပုံကိုကြည့်ပါ။)
ဒါမှမဟုတ် ဒုတိယရုပ်ကဒ်က ဟင်းတစ်ခွက် ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီလူက ဗိုက်ဆာနေတာ (သို့) ကောင်မလေး လှဲအိပ်နေတာကိုပြရင် တဏုာစိတ်ဖြစ်နေတာ စသဖြင့်ပေါ့။
ဆိုတော့ မျက်နှာအမှုအရာမရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်ရုပ်ကဒ်ကနေ အနောက်ကကပ်လိုက်လာတဲ့ ရုပ်ကဒ်ကြောင့် ပရိသတ်တွေ စိတ်ခံစားချက်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲသွားစေတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်ပါတယ်။
The Kuleshov’s Effect ကို Lev Kuleshov ဆိုတဲ့ ရုရှား ရုပ်ရှင်သမားတစ်ယောက်က သူရဲ့ ရုပ်ရှင်အလုပ်ရုံတစ်ခုမှာ သရုပ်ပြခဲ့တာပါ။
၁၉၁၇ခုနှစ် Lev Kuleshov က ရုရှားတော်လှန်ရေးကာလမှာ သတင်းလိုက်တဲ့ ကင်မရာသမားပါ။ တော်လှန်ရေးအပြီး သူက မော်စကိုရုပ်ရှင်ကျောင်းလက်အောက်မှာ Kuleshov အလုပ်ရုံဆိုတာကို တည်ထောင်ပြီးတော့ ရုပ်ရှင်ကျောင်းသားတွေကို သာမန်ရိုက်ကူးနေကြပုံစံထဲကနေ ဖောက်ထွက်ပြီးတော့ နည်းလမ်းအသစ်တွေဖန်တီးရိုက်ကူးကြဖို့၊ တည်းဖြတ်ကြည့်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။
အဲ့လို မော်စကိုရုပ်ရှင်ကျောင်းမှာ စာသင်နေရင်းနဲ့ အပေါ်ကပြောခဲ့တဲ့ ကူးလရှောဖ့်ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှု (The Kuleshov’s Effect) ကို သူ့အလုပ်ရုံမှာ သရုပ်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဒါရိုက်တာကြီး Alfred Hitchcock က အဲ့ဒီ The Kuleshov’s Effect ကို စစ်မှန်တဲ့ ရုပ်ရှင် “The pure cinema” ဆိုပြီး ခေါ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ပြီးတော့ သူက အဲ့ဒီ The Kuleshov’s Effect အခြေပြုပြီးတော့ သူ့နည်းသူဟန်နဲ့ အနည်းငယ်ပြောင်းလဲလိုက်ပါတယ်။ အဲ့တာကတော့ ရုပ်ကဒ် ၃ ကဒ် ပါဝင်ပါတယ်။
ပထမက မျက်နှာအကျပ်ရိုက်ချက် (Close-up shot)
ဒုတိယက အမြင် (Point-of-view shot)
တတိယက တုံ့ပြန်မှုရိုက်ချက် (Reaction shot)
ဒါရိုက်တာကြီး Hitchcock က The Kuleshov’s Effect ရုပ်ကဒ်၂ကဒ်ရဲ့ အနောက်မှာ တတိယ ရုပ်ကဒ် တုံ့ပြန်တဲ့ရိုက်ချက် တစ်ကဒ်ထည့်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ပရိသတ်ကို ဇာတ်ကောင်က ဘာခံစားနေရလဲဆိုတာကို ပိုပြီး ပေါ်လွင်စေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဥပမာ -
ပထမကဒ်က လူတစ်ယောက် (မောင်မောင်ဆိုပါစို့) တစ်နေရာကို ကြည့်နေတယ်။
ဒုတိယကဒ်က ကလေးတွေ ဆော့ကစားနေကြတဲ့ ရုပ်ကဒ်ကို ပြမယ်။
တတိယကဒ်က မောင်မောင် ပြုံးလိုက်တယ်။
ဒီလိုဆိုရင် မောင်မောင်က ကလေးချစ်တက်တဲ့သူ၊ စိတ်ထားကောင်းသူ။
ဒါမှမဟုတ် ဒုတိယကဒ် မော်ဒယ်ကောင်မလေး ကမ်းခြေမှာ ရေကူးဝတ်စုံနဲ့ ပြေးသွားတဲ့ ရုပ်ကဒ်ဆိုရင် မောင်မောင်က နှာဘူးဖြစ်သွားပြီ။
အချို့ကတော့ အဲ့ဒီနည်းစနစ်က နောက်ပိုင်း ဟစ်ကော့ခ်ရဲ့နည်းပညာ (Hitchcockian Technique) ဆိုပြီးဖြစ်လာပြန်တယ်ဆိုပါတယ်။
ဇာတ်ကောင်တစ်ယောက်က သူမြင်တဲ့ အရာအပေါ် ဖြစ်သွားတဲ့ မျက်နှာအမှုအရာတစ်ခုနဲ့တင် ကျနော်တို့က အဲ့ဒီ ဇာတ်ကောင်ကို ချစ်သွားစေတယ်၊ မုန်းသွားစေတယ်၊ သူ့အစား စိုးရိမ်သွားစေတယ်၊ ဇာတ်ကောင်ကို ပိုပေါ်လွင်စေတယ် စတဲ့အကြောင်းကြောင်းတွေကြောင့် တုံ့ပြန်မှုရိုက်ချက် (Reaction shot) ဆိုတာက အင်မတန်မှအရေးကြီးပါတယ်။
ကျနော်တစ်ခါ ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကားရိုက်အပြီး ဆရာမင်းထင်ကိုကိုကြီးနဲ့ သွားတွေ့တော့ ဆရာက “ဟေ့ရောင် မင်းကား အဆင်ပြေလား” မေးတော့ ကျနော်က “ကျနော် ရိုက်တုန်းက Reaction shot တွေကို အရေးမကြီးဘူးထင်ပြီး ရိုက်မလာမိဘူး၊ အဲ့တာ Edit ဆက်တော့မှ ဒုက္ခရောက်နေတယ်ဆရာ” လို့ပြောတော့ သူက စိတ်ပျက်တဲ့ လေသံနဲ့ “Reaction shot က အရေးကြီးတာပေါ့ကွ” လို့ပဲပြောတာကို သွားသတိရမိတယ်။ အခု အဲ့ဒီကားကို ပြန်ကြည့်တိုင်း Reaction shot တွေ လိုအပ်တဲ့နေရာမှာ မရှိနေတာကို အင်မတန်မှ နောင်တရမိပါတယ်။
ဆိုတော့ အပေါ်က နည်းစနစ်ကို အတိုကောက်မှတ်ရရင်တော့ သူကြည့်၊ သူမြင်၊ သူတွေး (He looks, He sees, He thinks) ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ တုံ့ပြန်မှုရိုက်ချက် (Reaction shot) ကို ဘာလို့ “သူတွေး” လို့ရေးထားတာလဲဆိုတာကို ကျနော် ကြည့်ခဲ့ဖူးတဲ့ အင်တာဗြူးတစ်ခုနဲ့ စပ်ဆက်နေလို့ ပြောပြချင်ပါတယ်။
နာမည်ကြီးမင်းသားကြီးတစ်ယောက် သူ သရုပ်ဆောင်ပညာသင်တုန်းက သူ့ဆရာမဖြစ်သူက သူမပြောလိုက်တဲ့ စကားအပေါ် ကို ပြန် တုံ့ပြန်ခိုင်းပါတယ်။ သူက ဘာပြန်ပြောရမှာလဲ သူ့ကို ဘာဒိုင်ယာလော့မှ မပေးထားဘူးပြောတော့ ဆရာမက သူပြောတဲ့ စကားအပေါ်ဘယ်လိုခံစားရလဲ အရင်တွေးကြည့်ဖို့ပြောပါတယ်။ သူက ဟုတ်ပြီး တွေးပြီးပြီ ဆိုတော့ ဆရာမက တွေးပြီးပြီ ဆိုရင် ရပြီ ဘာမှပြန်မပြောနဲ့တော့ ဘယ်လိုခံစားရလဲဆိုတာကိုပဲတွေးနေ၊ မျက်နှာက အလိုလိုတုံ့ပြန်လိမ့်မယ်လို့ သူ့ကိုပြောပါတယ်။ ကျနော်လည်း ဒါ့ကြောင့် “သရုပ်ဆောင်တယ်ဆိုတာ တုံ့ပြန်တာပဲ” (Acting is Reacting) လို့ပြောကြတာပဲ တွေးမိပါတယ်။
ခုနက Reaction shot ကိစ္စကို ပြန်ဆက်ရရင် ၁၉၆၄ ခုနစ် Hitchcock ရဲ့ Rear window ဆိုတဲ့ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကားလုံးက ခြေထောက်ကျိုးနေတဲ့ လူတစ်ယောက် သူ့အိမ်နီးချင်းတွေကို အိမ်နောက်ဘေးပြတင်းပေါက်ကနေ မှန်ဘီလူးတစ်လက်နဲ့ ချောင်းနေတဲ့အကြောင်းဖြစ်တဲ့အတွက် တစ်ကားလုံးကို အပေါ်က သူကြည့်၊ သူမြင်၊ သူတွေး နည်းစနစ်နဲ့ပဲ ရိုက်ကူးခဲ့တာပါ။
Kuleshov’s Effect ပေါ်လာပြီးတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ရုပ်ရှင်က ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ အရင်က စတိတ်စင်ပေါ်မှာ ကနေတဲ့ ပြဇာတ်ကို မှတ်တမ်းတင်ရုံအဆင့်ကနေ “ရုပ်ရှင်” ဆိုတာဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ကျနော်တို့ ပြတဲ့ရုပ်ကဒ်အပေါ်မှုတည်ပြီးတော့ ပရိသတ်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို ထိန်းချုပ်လို့ရတဲ့ ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ရုပ်ရှင်က အများကြီး စမ်းသပ် တီထွင် ရိုက်ကူးလို့ ရလာခဲ့တယ်။
ဒါပေမယ့် Dr. Karen Pearlman ဆိုသူအမျိုးသမီးတစ်ယောက်ကတော့ တည်းဖြတ်ပညာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် စာတမ်းပြုစုရင်း တကယ်တမ်းတော့ Kuleshov ဟာ Kuleshov Effect ကို တီထွင်ခဲ့သူမဟုတ်ပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အရင်က တည်းဖြတ်တဲ့ အလုပ်ဟာ အမျိုးသမီးတွေလုပ်ကြတာပါ။ ပါးလွှာတဲ့ ရုပ်ရှင်ဖလင်တွေကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အဝတ်ချုပ်သလို ဖြတ်၊ ညှပ်၊ ကဒ်ရတဲ့အတွက် အမျိုးသမီးတွေက အဓိကလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက် တည်းဖြတ်တဲ့ပညာရပ်က အချိန်ပေးပြီး နားထောင်ရတယ်၊ စိတ်ရှည်ရတယ်၊ ပြုစုပျိုးထောင်ရတဲ့အတွက် အမျိုးသမီးတွေအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်း အသံပေါ်လာတဲ့ အချိန်မှာတော့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်တဲ့အတွက် အမျိုးသားများက အသံပိုင်းဆိုင်ရာမှာ ပါဝင်လာပြီး အရုပ်ရော၊ အသံပါ တည်းဖြတ်တဲ့အလုပ်ကို ကြီးစိုးလာခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ Kuleshov ကိုယ်တိုင်ကလည်း အမျိုးသမီးများတည်းဖြတ်ကြတာကို ကြည့်ပြီး သရုပ်ပြခဲ့ရုံသက်သက်ဖြစ်တာကြောင့် Kuleshov Effect လို့မခေါ်ဆိုသင့်တော့ပဲ တည်းဖြတ်သမားရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှု (The Editor’s Effect) လို့ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုကြဖို့ သူကဆိုပါတယ်။
ကောင်းဆင့်
၂၁.၁၁.၂၀၂၁